ميرزا شمس بخارايى
198
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
124 / 23 - جلوس محمّد على خان خوقندى پسر ناربوت بيگ به تحقيق معلوم نشد محمّد على حكمران خوقند 125 / 10 - نادر شاه در لشكركشى به بخارا يكى از دختران ابو الفيض خان را به حبالهء نكاح خود در آورد . نادر شاه در تاريخ 15 رجب 1153 ه . ق / 16 اكتبر 1740 م ، براى دلگرمى ابو الفيض خان به او عنوان پادشاهى داد و به دست خويش افسر شهريارى بر سر وى نهاد . پس از آن قراردادى بين اين دو بسته شد كه بر اساس آن رود جيحون ، مرز طبيعى ايران و بخارا تعيين گرديد و سرزمينهاى كرانهء چپ ( جنوب ) رود جيحون ضميمهء دولت افشارى شد . نادر ، براى تحكيم روابط دوستانه ، حكيم اتاليق و دولت قوش بيگى را احضار كرد و گفت : « چون فيما بين اين دو سلسلهء عليّه اتحاد و يگانگى برقرار و استحكام يافته ، رأى جهانگشا چنان است كه مواصلت در ما بين به نهجى كه با پادشاه هندوستان به وقوع آمده ، حاصل گردد . چون در پس پردهء عصمت دو صبيّهء محترمه دارد . به ازدواج فرزند سعادتمند رضا قلى ميرزا و عليقلى خان برادر زادهام در آمده ، اين نظر حاصل گردد » . عالم آراى نادرى ، ج 2 / 800 ؛ حديث نادرشاهى / 233 . از گفتار محمّد كاظم مروى چنان پيداست كه پسر و برادرزادهء نادر شاه بودند كه دختران ابو الفيض خان را به همسرى برگزيدند نه خود نادر شاه . امّا عبد الكريم كشميرى كه از هند تا ماوراء النّهر با نادر شاه همسفر بوده است ، چنين مىگويد : « بر طبق خواهش نادر شاه ، دختر ابو الفيض خان به ازدواج عليقلى خان برادر زاده و عمهء دختر يعنى خواهر والى توران به عقد نادر دوران مصمّم گرديد » . او مىافزايد كه ازدواج نادر ديرى دوام نكرد ، زيرا او در بازگشت به ايران در « چهار جو » خواهر ابو الفيض خان والى توران را طلاق داد . مع زيور و آلات مرصّع به جواهر و انواع اجناس نقود و يك زنجير فيل ماده به خدمت برادرش فرستاد ، و دختر [ ديگر ] خان مذكور كه در حبالهء عليقلى خان برادرزادهء سلطان بود ، شوهرش [ دختر را ] بنا بر جوانى و خوب صورتى به ايران همراه برد » . بيان واقع / 71 و 93 ؛ تاريخ خانات آسياى مركزى / 49 ؛ امّا به گفتهء محمّد سليم بخارايى ، نادر شاه